Ben je op zoek naar boeken over familieopstellingen? Dan ben je waarschijnlijk geïnteresseerd in systemisch werk. Deze vorm van therapie en persoonlijke ontwikkeling wint de laatste jaren steeds meer aan populariteit. Niet alleen onder therapeuten en coaches, maar ook bij mensen die gewoon nieuwsgierig zijn naar hun eigen patronen, relaties en achtergrond. In dit artikel lees je wat het precies inhoudt en geef 5 boeken die ik je van harte kan aanbevelen!
Wat zijn familieopstellingen en wat is systemisch werk?
Systemisch werk is een methode waarbij je kijkt naar het grotere geheel waarin iemand functioneert. Denk aan je gezin van herkomst, je familiegeschiedenis, of zelfs generaties vóór jou. Familieopstellingen zijn een veelgebruikte werkvorm binnen het systemisch werk. Daarbij wordt een probleem of vraag letterlijk ‘opgesteld’ met mensen of objecten in een ruimte. Door op die manier te kijken naar de onderlinge verhoudingen binnen een systeem (zoals een familie), komen onzichtbare patronen en spanningen aan het licht.
De methode werd bekend door Bert Hellinger, een Duitse therapeut die systemisch werk in de jaren ’80 en ’90 verder ontwikkelde. Inmiddels wordt het wereldwijd toegepast, zowel in therapeutische sessies als in organisaties en teams.
Voorbeeld: systemisch werk in loopbaanbegeleiding
Stel, je loopt vast in je werk. Je voelt je opgebrand, twijfelt of je wel op de juiste plek zit, of merkt dat je steeds opnieuw in dezelfde conflicten belandt met collega’s of leidinggevenden. Met een systemische blik kijk je dan niet alleen naar je taken of functie, maar ook naar de plek die jij inneemt binnen je organisatie.
In een opstelling kun je bijvoorbeeld jouw positie in het team laten representeren, net als je manager of de organisatie als geheel. Vaak wordt dan zichtbaar dat je misschien te veel verantwoordelijkheid draagt, of juist geen duidelijke plek hebt. Soms blijkt zelfs dat je onbewust een patroon uit je familiesysteem herhaalt, bijvoorbeeld het gevoel dat je altijd voor anderen moet zorgen.
5x de beste boeken over systemisch werk en familieopstelling
1. Systemisch coachen – Systemisch werk zonder opstellingen
Auteurs: Jan Jacob Stam & Bibi Schreuder
Een inspirerend boek over systemisch werken in het dagelijks leven, zonder dat je per se met opstellingen hoeft te werken. De auteurs geven handvatten, vragen en methodes die je direct kunt toepassen, of je nu coach bent of niet. Ook erg bruikbaar voor ouders, leidinggevenden en therapeuten.
2. De fontein – Vind je plek
Auteur: Els van Steijn
Met de metafoor van de fontein legt Els van Steijn helder uit hoe je op de juiste plek in je familiesysteem kunt gaan staan. Je krijgt inzicht in patronen die je in de weg zitten én praktische tips om hiermee aan de slag te gaan. Een toegankelijk boek dat veel lezers raakt.
3. Tao en de kunst van familieopstellingen
Auteur: Elmer Hendrix
Een verdiepend boek voor therapeuten en begeleiders die de innerlijke houding van de opsteller willen versterken. Hendrix combineert de principes van de Tao met systemisch werk. Het resultaat is een poëtisch en wijs boek over afstemmen, vertrouwen en begeleiden.
4. De kracht van familieopstellingen
Auteur: Vincent van der Burg
Een praktisch handboek dat stap voor stap uitlegt hoe familieopstellingen werken. Met herkenbare voorbeelden en oefeningen krijg je inzicht in onbewuste patronen en kun je meteen aan de slag. Ideaal voor wie zelf wil ontdekken hoe deze methode werkt.
5. Systemisch werken – Een relationeel kompas voor hulpverleners
Auteur: Anke Savenije
Dit boek is een onmisbaar kompas voor hulpverleners die systemischer willen kijken. Het helpt je om de bredere context van cliënten mee te nemen in gesprekken en begeleiding. Theorie en praktijk worden gecombineerd, met veel voorbeelden en concrete toepassingen.
Wie is Bert Hellinger?
Bert Hellinger (1925–2019) was een Duitse psychotherapeut en priester die wordt gezien als de grondlegger van familieopstellingen. Hij combineerde inzichten uit psychoanalyse, systeemtherapie en fenomenologie tot een vernieuwende methode om naar menselijke problemen te kijken. Zijn werk richtte zich op het blootleggen van onbewuste dynamieken binnen familiesystemen. Door zijn benadering werd het mogelijk om diepgewortelde patronen zichtbaar en voelbaar te maken. Hoewel zijn ideeën soms controversieel waren, groeide zijn methode uit tot een wereldwijd erkende vorm van therapie.
